Uwaga! Od 1 lutego br ISKB w nowej odsłonie INFORLEX.PL Finanse Publiczne - Wypróbuj

Od stycznia 2009 r. obowiązują nowe zasady naliczania niektórych emerytur

Od stycznia 2009 r. członkom otwartych funduszy emerytalnych ZUS będzie ustalał emeryturę z dwóch źródeł. Po pierwsze, z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (FUS) i po drugie, ze środków zgromadzonych w otwartym funduszu emerytalnym (w OFE). Jednak, aby uzyskać emeryturę z obydwu źródeł, trzeba spełnić określone ustawami wymagania.


Nie wszystkim osobom od stycznia 2009 r. ZUS będzie naliczał emeryturę na podstawie nowych zasad. Dla osób urodzonych przed 1 stycznia 1949 r. nic się nie zmieni. Emerytury będą naliczane tak jak dotychczas. O wysokości emerytury będzie decydowała kwota bazowa, zarobki uwzględnione w podstawie wymiaru oraz staż emerytalny. Niektórym osobom urodzonym między 1 stycznia 1949 r. a 31 grudnia 1968 r. ZUS będzie obliczał emeryturę na dotychczasowych zasadach. Pozostałe osoby uzyskają prawo do emerytury z FUS wyliczonej według nowych zasad (według mieszanego sposobu). Jednakże członkowie otwartych funduszy emerytalnych uzyskają prawo do emerytury z FUS wyliczonej wyłącznie według nowych zasad oraz do okresowej emerytury kapitałowej ze środków zgromadzonych w OFE.

(?) W naszej firmie pracują 3 kobiety, które w 2009 r. roku skończą 60 lat. Mają zaledwie od 12 do 14 lat zatrudnienia. Pracownice te zapisały się do otwartego funduszu emerytalnego. Zarobki tych osób od 1999 r. przekraczają przeciętne wynagrodzenie. Czy przy tak krótkim stażu pracownice będą miały prawo do emerytury? Czy na prawo do emerytury ma znaczenie rodzaj ubezpieczenia przed przejściem na emeryturę? Jedna z pracownic prowadzi równocześnie działalność gospodarczą.

Pracownice po ukończeniu 60 lat spełnią warunki do przyznania emerytury z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (I filar), obliczanej według nowych zasad, a także okresowej emerytury kapitałowej (II filar), o ile kwota środków zgromadzonych w otwartym funduszu emerytalnym przekracza 20-krotność kwoty dodatku pielęgnacyjnego. Przy przechodzeniu na emeryturę kobiet urodzonych po 1948 r., które będą przechodzić na emeryturę na nowych zasadach, nie ma znaczenia rodzaj ubezpieczenia przed przejściem na emeryturę. To, w jaki sposób emerytura przyznana na nowych zasadach będzie obliczona, znaczenie ma fakt, czy osoba ubezpieczona jest członkiem otwartego funduszu emerytalnego. Od 1 stycznia 2009 r. członkom otwartych funduszy emerytalnych przysługuje emerytura nie tylko z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, ale również emerytura z otwartego funduszu emerytalnego.

Warunkiem przyznania emerytury dla osób ubezpieczonych, urodzonych po 31 grudnia 1948 r., jest ukończenie powszechnego wieku emerytalnego. W przypadku kobiet - 60 lat, a w przypadku mężczyzn - 65 lat. Na prawo do emerytury ustalanej na nowych zasadach nie ma wpływu krótki staż pracy.

WAŻNE!

W 2009 r. kobiecie, która jest członkiem otwartego funduszu emerytalnego, ZUS obliczy emeryturę z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych wyłącznie na nowych zasadach.

O wysokości nowej emerytury decyduje:

• wysokość zwaloryzowanego kapitału początkowego,

• wysokość zwaloryzowanych składek na ubezpieczenie emerytalne oraz

• data przejścia na emeryturę.

W ramach II filaru ZUS będzie wypłacał okresową emeryturę kapitałową. Emerytura kapitałowa przysługuje kobiecie urodzonej po 31 grudnia 1948 r., która spełnia łącznie następujące warunki:

• jest członkiem OFE,

• ukończyła 60 lat, a nie ukończyła 65 lat,

• ma ustalone prawo do emerytury przyznanej na wniosek - dla kobiety, która ukończyła 60 lat (art. 24 ust. 1 ustawy emerytalnej) lub emerytury przyznanej z urzędu po ukończeniu 60 lat (24a ustawy emerytalnej),

• kwota środków zgromadzonych na rachunku członka OFE jest równa lub wyższa od dwudziestokrotności kwoty dodatku pielęgnacyjnego.

Kwotę środków zgromadzonych w OFE - na zapytanie ZUS - fundusz emerytalny wyliczy na ostatni dzień miesiąca poprzedzającego miesiąc, od którego zostanie przyznana emerytura na nowych zasadach.

W okresie od 1 stycznia do 28 lutego 2009 r. dwudziestokrotność dodatku pielęgnacyjnego wynosi 3263 zł (20 × 163,15 zł). Od 1 marca 2009 r. wysokość dodatku pielęgnacyjnego zostanie zwaloryzowana i zmieni się.

Jeśli pracownice spełniają wymienione wyżej warunki, to po złożeniu wniosku będą otrzymywały emeryturę z dwóch źródeł: Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz otwartego funduszu emerytalnego. ZUS wypłaca emeryturę od miesiąca, w którym został złożony wniosek, jednak nie wcześniej niż od dnia nabycia uprawnień do emerytury.

(?) Nasza pracownica w lutym 2009 r. ukończy 60 lat. Pracownica jest zatrudniona na czas określony i w marcu 2009 r. rozwiąże się umowa o pracę z tą osobą. Nie mamy zamiaru podpisywać z pracownicą kolejnej umowy o pracę. Osoba ta zapisała się do otwartego funduszu emerytalnego w grudniu 1999 r., jednak ma zaledwie niespełna 13-letni okres ubezpieczenia (okresy składkowe i nieskładkowe). Od 1999 r. jej okres ubezpieczenia wynosi 1 rok i 5 miesięcy. Czy może się zdarzyć, że nie otrzyma emerytury?

Na wniosek pracownicy ZUS przyzna jej emeryturę. Do przyznania emerytury z I filaru, z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych nie ma znaczenia, że pracownica ma krótki staż pracy. Pracownica z dniem ukończenia 60 lat spełni warunki do przyznania emerytury z I filaru. Może się jednak tak zdarzyć, że pracownica, mimo że spełnia wszystkie warunki do przyznania emerytury z I filaru, nie otrzyma prawa do okresowej emerytury kapitałowej. Będzie tak, jeżeli środki zgromadzone w otwartym funduszu emerytalnym na ostatni dzień miesiąca poprzedzającego miesiąc, od którego zostanie przyznana emerytura, wyniosą mniej niż 20-krotność dodatku pielęgnacyjnego. Do końca lutego 2009 r. kwota ta wynosi 3263 zł i zmieni się w marcu 2009 r. Jeśli wysokość składek w OFE będzie niższa, to środki te powiększą kwotę składek stanowiącą podstawę obliczenia emerytury z I filaru.

Jeżeli składki w OFE są niższe niż 20-krotność dodatku pielęgnacyjnego, ZUS nie przyzna pracownicy prawa do okresowej emerytury kapitałowej. Jednak ZUS przyzna pracownicy emeryturę z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, którą obliczy według mieszanego sposobu (art. 183 ustawy emerytalnej). Wysokość emerytury ZUS w części wyliczy według dotychczasowych zasad i w części według nowych zasad. Ten sposób ustalania prawa do emerytury obowiązuje kobiety, które w latach 2009 - 2013 ukończą 60 lat i nie są członkami OFE oraz nie pobrały emerytury przyznanej na dotychczasowych zasadach.

(?) Pracownica 14 stycznia 2009 r. kończy 60 lat. Złoży wniosek o emeryturę jeszcze w styczniu, ponieważ 31 stycznia 2009 r. upłynie okres wypowiedzenia umowy o pracę. Pracownica ma 26 lat okresów składkowych i nieskładkowych i jest członkiem otwartego funduszu emerytalnego. W jaki sposób ZUS ustali dla niej wysokość emerytury?

Jeśli pracownica spełnia pozostałe (poza wiekiem) warunki, to wysokość nowej emerytury ZUS ustali z dwóch źródeł z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych i środków zgromadzonych w OFE. Pracownica nie musi rozwiązywać umowy o pracę w związku z przejściem na emeryturę. Skreślony ustawą o emeryturach kapitałowych przepis art. 103 ust. 2a ustawy emerytalnej umożliwi wypłatę emerytury przez ZUS w pełnej wysokości, bez konieczności rozwiązania stosunku pracy.

Emerytura z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych dla osób ubezpieczonych urodzonych po 31 grudnia 1948 r. to równowartość kwoty, którą ZUS uzyskuje przez podzielenie podstawy obliczenia emerytury przez średnie dalsze trwanie życia dla osób w wieku równym wiekowi przejścia na emeryturę dla wnioskodawcy. Pracownica w styczniu 2009 r. ukończy 60 lat, dla niej średnie dalsze trwanie życia wynosi 245,3 miesięcy.

Podstawa obliczenia emerytury to kwota składek na ubezpieczenie emerytalne, z uwzględnieniem waloryzacji składek zaewidencjonowanych na koncie osoby ubezpieczonej do końca miesiąca poprzedzającego miesiąc, od którego przysługuje wypłata emerytury oraz kwota zwaloryzowanego kapitału początkowego.

Wyciąg z tablicy średniego dalszego trwania życia kobiet i mężczyzn obowiązującej od 1 kwietnia 2007 r. do 31 marca 2009 r.

Wiek ubezpieczonego ZUS ustala na dzień przejścia na emeryturę. Wiek jest obliczany w pełnych latach i miesiącach.

Dzień przejścia na emeryturę to dzień ukończenia wieku emerytalnego. Jeżeli wniosek o emeryturę zostanie złożony po miesiącu, w którym wnioskodawca ukończył ten wiek, jest to dzień miesiąca, w którym został złożony wniosek.

Średnie dalsze trwanie życia ustala się wspólnie dla mężczyzn i kobiet. Jest wyrażone w miesiącach. Tablice średniego dalszego trwania życia, które co roku ogłasza Prezes Głównego Urzędu Statystycznego w Monitorze Polskim, obowiązują od 1 kwietnia do 31 marca następnego roku kalendarzowego.

Jeśli środki zgromadzone w otwartym funduszu emerytalnym przekraczają 20-krotność dodatku pielęgnacyjnego, to ZUS ustali pracownicy również prawo do okresowej emerytury kapitałowej. Kwotę emerytury ZUS obliczy przez podzielenie kwoty środków zgromadzonych na rachunku otwartego funduszu emerytalnego na 31 grudnia 2008 r. przez średnie dalsze trwanie życia równym wiekowi przejścia na emeryturę - 245,3 miesięcy.

Wiek osoby ubezpieczonej w dniu przejścia na emeryturę oraz średnie dalsze trwanie życia ZUS przyjmuje analogicznie jak przy obliczaniu emerytury z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.

WAŻNE!

Jeżeli nie są spełnione warunki do przyznania okresowej emerytury kapitałowej (brak wystarczających środków), to środki zgromadzone w OFE powiększają podstawę obliczenia emerytury z FUS.

Jeżeli emerytura z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz okresowa emerytura kapitałowa ze środków zgromadzonych w OFE będą niższe niż emerytura najniższa, to emeryturę ZUS podwyższy do kwoty najniższej emerytury. Jednak będzie to możliwe tylko w przypadku gdy kobieta ma co najmniej 20 lat okresów składkowych i nieskładkowych, a w przypadku mężczyzny - 25 lat tych okresów.

(?) Zatrudniamy pracownika, który na 1 stycznia 1999 r. ma 15-letni okres pracy w szczególnych warunkach, wymienionej w wykazie B dział III (obsługa pieców koksowniczych) załącznika do rozporządzenia z 7 lutego 1983 r. Nie jest członkiem otwartego funduszu emerytalnego. Jednak nie ma 25-letniego okresu składkowego i nieskładkowego. Kompletuję wniosek o emeryturę. Pracownik przedstawił zaświadczenie z KRUS potwierdzające 5-letni okres opłacania składek na ubezpieczenie społeczne rolników (był domownikiem). Przez rok w 2002 i 2003 r. pobierał rentę z tytułu niezdolności do pracy. Czy okresy te mogą być uwzględnione przy liczeniu tych 25 lat pracy na 1 stycznia 1999 r.?

Jeżeli na 1 stycznia 1999 r. łączny staż pracy pracownika z uwzględnieniem okresów opłacania składek na KRUS będzie krótszy niż 25 lat, ZUS nie przyzna pracownikowi prawa do wcześniejszej emerytury w związku z pracą w szczególnych warunkach. Do wymaganego 25-letniego stażu emerytalnego ZUS nie wliczy okresu pobierania renty z tytułu niezdolności do pracy w 2002 r. i 2003 r.

Przy ustalaniu dla mężczyzny 25-letniego okresu emerytalnego na 1 stycznia 1999 r. ZUS uwzględnia okresy składkowe i nieskładkowe oraz okresy opłacanie składek na ubezpieczenie społeczne rolników oraz okresy pracy w gospodarstwie rolnym (jeżeli okresy te nie zostały uwzględnione przy ustalaniu prawa do świadczenia w KRUS), (stosuje się przepisy art. 5-10 i art. 11 ustawy emerytalnej).

Jednak do stażu emerytalnego ZUS nie wliczy okresów pobierania renty z tytułu niezdolności do pracy, do której prawo ustało (art. 10a ustawy emerytalnej). Przy ustalaniu 25 lat stażu emerytalnego ZUS uwzględnia także okresy przyjęte do ustalenia renty z tytułu niezdolności do pracy przed 15 listopada 1991 r. (art. 180 ust. 9 ustawy emerytalnej) oraz okresy, które - ustalając przed 1 stycznia 1999 r. kolejową rentę z tytułu niezdolności do pracy - ZUS uwzględniał z zastosowaniem korzystniejszego liczenia okresu pracy na kolei.

Przy ustalaniu tych 25 lat stażu emerytalnego ZUS przyjmuje korzystniejszego liczenia niektórych okresów pracy górniczej w wymiarze półtorakrotnym oraz liczenia niektórych okresów zatrudnienia na kolei.

(?) Od sierpnia 2004 r. zleceniobiorczyni pobiera rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy. W marcu 2009 r. skończy 60 lat. Przyjęty do obliczenia renty staż wynosi 17 lat i 3 miesiące. Zleceniobiorczyni nie jest członkiem otwartego funduszu emerytalnego. Czy od kwietnia 2009 r. ZUS zamieni rentę na emeryturę przyznawaną według nowych zasad?

Od kwietnia 2009 r. ZUS przyzna zleceniobiorczyni - rencistce prawo do emerytury z urzędu w związku z ukończeniem 60 lat. Dla osób, które urodziły się po 31 grudnia 1948 r. ZUS zamieni rentę z tytułu niezdolności do pracy na emeryturę z urzędu. Wysokość nowej emerytury ZUS obliczy na podstawie nowych zasad (na podstawie art. 26 ustawy emerytalnej). Jednak jeżeli wysokość tej emerytury będzie niższa niż renta z tytułu niezdolności do pracy, ZUS podwyższy emeryturę do kwoty wypłacanej renty.

WAŻNE!

Emerytura z urzędu nie może być niższa niż wypłacana renta z tytułu niezdolności do pracy.

ZUS oblicza na wniosek emeryta emeryturę z urzędu według mieszanego sposobu.

Zleceniobiorczyni nie jest członkiem otwartego funduszu emerytalnego, dlatego może złożyć wniosek o ponowne obliczenie emerytury z urzędu według mieszanego sposobu (na podstawie art. 183 ustawy emerytalnej).

Osoba ubezpieczona, której ZUS przyznał emeryturę z urzędu, a która spełnia warunki do przyznania wcześniejszej emerytury na podstawie art. 46 i 50 ustawy emerytalnej, wniosek o emeryturę wcześniejszą może złożyć po ukończeniu 60 lat. W tym przypadku ZUS wyliczy wcześniejszą emeryturę na dotychczasowych zasadach.

(?) Wieloletnia pracownica w lutym 2009 r. skończy 60 lat. Planuje w marcu 2009 r. wystąpić z wnioskiem o emeryturę. Jednak po przyznaniu świadczenia osoba ta w dalszym ciągu zamierza pracować. Czy emerytura, której wysokość będzie ustalana już według nowych zasad, może być zwiększona na skutek doliczenia okresu ubezpieczenia po przyznaniu prawa do świadczenia? Czy musimy rozwiązać z pracownicą umowę o pracę?

Po przyznaniu prawa do emerytury pracownica może złożyć wniosek o ponowne ustalenie wysokości emerytury. Nie muszą Państwo rozwiązywać z pracownicą umowy o pracę w związku z uzyskaniem prawa do emerytury przez pracownicę. ZUS ustali i będzie wypłacał emeryturę od miesiąca ukończenia 60 lat, nawet jeżeli pracownica nie rozwiąże umowy o pracę.

Ponowną wysokość emerytury ZUS ustali na wniosek emeryta. Jednak wniosek ten powinien być zgłoszony nie wcześniej niż po upływie roku kalendarzowego lub po ustaniu ubezpieczeń emerytalnego i rentowych, np. po rozwiązaniu umowy o pracę.

WAŻNE!

Ubezpieczona, która zgłosi wniosek o ponowne ustalenie emerytury z FUS, a która ma również ustalone prawo do okresowej emerytury kapitałowej, składa równocześnie wniosek o ponowne ustalenie okresowej emerytury kapitałowej.

Jeżeli w wyniku ponownego ustalenia wysokości okresowa emerytura kapitałowa byłaby niższa niż dotychczas pobierana, okresową emeryturę kapitałową ZUS będzie wypłacał w dotychczasowej wysokości.

(?) 23 stycznia 2009 r. skończyłam 60 lat i chcę złożyć w ZUS wniosek o przyznanie emerytury. Jednak z uwagi na kłopoty z krążeniem rzadko wychodzę z domu (jeżeli, to blisko domu). Prowadzę działalność gospodarczą, ale rozliczenia z urzędami wykonuje za mnie córka, która ma upoważnienia. Czy również wniosek o emeryturę może w moim imieniu złożyć córka i gdzie trzeba złożyć wniosek o przyznanie emerytury z otwartego funduszu emerytalnego?

Wniosek o przyznanie emerytury na nowych zasadach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych może złożyć za Panią córka lub inna upoważniona do tego przez Panią osoba. Pełnomocnictwo powinno być udzielone na piśmie lub ustnie do protokołu. Wniosek może być zgłoszony bezpośrednio w ZUS, ale również przesłany pocztą. Osoby, które mieszkają za granicą, wniosek o emeryturę mogą złożyć w urzędzie konsularnym.

ZUS przygotowuje nowe wzory druków, w tym nowy formularz wniosku o emeryturę. Członkowie otwartych funduszy emerytalnych wnioskując o emeryturę na nowych zasadach nie muszą składać dwóch wniosków, tj. jednego do ZUS, a drugiego do OFE. Wnioski będą tak przygotowane, że złożenie wniosku o emeryturę z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych dla członków OFE będzie oznaczało jednoczesne złożenie wniosku o ustalenie prawa do okresowej emerytury kapitałowej.

Złożony wniosek o emeryturę można wycofać składając wniosek na piśmie lub ustnie do protokołu w ZUS.

WAŻNE!

Wniosek o emeryturę może być wycofany nie później niż do dnia uprawomocnienia się decyzji w sprawie okresowej emerytury kapitałowej.

Emeryturę kapitałową wypłaca ZUS, tak jak do tej pory emerytury będzie wypłacała jednostka ZUS (oddział lub inspektorat właściwy ze względu na miejsce zamieszkania emeryta). Okresową emeryturę kapitałową ZUS będzie wypłacał razem z emeryturą lub rentą.

• art. 5, art. 11, art. 24-24a, art. 183, art. 184 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (DzU z 2004 r. nr 39 poz. 353 ze zm.),

• ustawa z 21 listopada 2008 r. o emeryturach kapitałowych (DzU nr 228, poz. 1507),

• komunikat Prezesa GUS z 25 marca 2008 r. w sprawie tablicy średniego dalszego trwania życia kobiet i mężczyzn (MP nr 26, poz. 259).

Autor: Agata Konarska
Dodaj komentarz

Zanim dodasz komentarz - zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
Uwaga, twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut.

Wyszukiwarka

wyszukiwanie zaawansowane

O serwisie

Internetowy Serwis Księgowego Sfery Budżetowej to płatny serwis skierowany do wszystkich osób zajmujących się rozliczeniami w jednostkach sektora finansów publicznych. Czytaj więcej....